Strefy ochronne ujęć wód

Strefy ochronne ujęć wody ustanawiane są w celu zapewnienia odpowiedniej jakości wody ujmowanej do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia oraz zaopatrzenia zakładów wymagających wody wysokiej jakości, a także ze względu na ochronę zasobów ujęcia.

 

Przepisy prawa polskiego, już w połowie lat 60-tych XX wieku, wprowadziły możliwość ustanowienia stref ochronnych ujęć wody. Na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat strefy ochronne ustanawiane były głównie w drodze decyzji przez starostów bądź wojewodów.

 

Aktualnie zgodnie z ustawą z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r. poz. 469)  może zostać ustanowiona:

  1. Strefa ochronna obejmująca teren ochrony bezpośredniej i teren ochrony pośredniej.
  2. Strefa ochronna obejmująca wyłącznie teren ochrony bezpośredniej, w przypadku spełnienia

 

warunku określonego w art. 52. ust. 3 tej ustawy  tj.: „jeżeli jest to uzasadnione lokalnymi warunkami hydrogeologicznymi, hydrologicznymi i geomorfologicznymi oraz zapewnia konieczną ochronę ujmowanej wody.”

 

Właściciel ujęcia podejmuje decyzję o ustanowieniu strefy ochronnej ujęcia. Jednakże to, jaka strefa może zostać ustanowiona, musi wynikać z ustaleń szczegółowej dokumentacji (w tym np. dokumentacji hydrogeologicznej).

 

Zgodnie z art. 58 oraz w związku z art. 140 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r. poz. 469):

  • w przypadku wniosku dot. strefy ochronnej ujęcia wody obejmującej teren ochrony bezpośredniej oraz teren ochrony pośredniej organem właściwym jest Dyrektor RZGW, który ustanawia tę strefę w drodze aktu prawa miejscowego (rozporządzenia), wskazując zakazy, nakazy i ograniczenia dotyczące użytkowania gruntów oraz korzystania z wód, a także obszary, na których one obowiązują.
  • w przypadku wniosku dot. strefy ochronnej ujęcia wody obejmującej wyłącznie teren ochrony bezpośredniej, strefę ustanawia w drodze decyzji, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego tj.: Starosta oraz w przypadkach szczególnych, określonych w art. 140 ust. 2 i 2a ww. ustawy, Marszałek Województwa, jak również Dyrektor RZGW.

 

Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 32, poz. 159) „strefy ochronne ujęć wody ustanowione przed dniem 1 stycznia 2002 r. wygasają z dniem 31 grudnia 2012 r.”

 

Pismem z dnia 25.02.2011 r. znak ZG-5040-9/11 [PDF 0.32 MB] Dyrektor RZGW w Krakowie poinformował Gminy zlokalizowane w obszarze jego działania o zmianie przepisów prawa.

 

Strefy ochronne ujęć wody

Strefy ochronne ujęć wody ustanawiane są w celu zapewnienia odpowiedniej jakości wody ujmowanej do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia oraz zaopatrzenia zakładów wymagających wody wysokiej jakości, a także ze względu na ochronę zasobów ujęcia.


Przepisy prawa polskiego, już w połowie lat 60-tych XX wieku, wprowadziły możliwość ustanowienia stref ochronnych ujęć wody. Na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat strefy ochronne ustanawiane były głównie w drodze decyzji przez starostów bądź wojewodów.

 

Wniosek o ustanowienie strefy ochronnej stanowi formalną podstawę wydania przez Dyrektora RZGW aktu prawa miejscowego (rozporządzenia) zawierającego przepisy powszechnie obowiązujące, dlatego też opracowanie wniosku jest sprawą niezmiernie istotną.

 

Szczególnie ważną częścią wniosku jest propozycja zakazów, nakazów i ograniczeń dotyczących użytkowania gruntów oraz korzystania z wód na terenach ochrony pośredniej, ponieważ celem strefy ochronnej jest zapewnienie odpowiedniej jakości ujmowanej wody.

 

 

Dokumentacja hydrogeologiczna

Dokumentacja hydrogeologiczna to specjalistyczne opracowanie, które powinno zawierać ustalenia warunków hydrogeologicznych w obszarze zasilania ujęcia, niezbędne do ustanowienia strefy ochronnej, a także uzasadnienie potrzeby ustanowienia strefy ochronnej i proponowane jej granice. W przypadku, kiedy ze względu na warunki hydrogeologiczne strefa ochronna może zostać ograniczona do terenu ochrony bezpośredniej, dokumentacja hydrogeologiczna powinna zawierać szczegółowe uzasadnienie, że ustanowienie takiej strefy zapewni konieczną ochronę ujmowanej wody.

 

Jeżeli występuje konieczność ustanowienia strefy ochronnej obejmującej teren ochrony bezpośredniej i teren ochrony pośredniej, dokumentacja hydrogeologiczna powinna zawierać szczegółowe ustalenia dotyczące warunków hydrogeologicznych w całym obszarze zasilania, mające wpływ na koncepcję ochrony tego ujęcia.

 

Wykaz aktów prawnych wykorzystywanych przy ustanawianiu stref ochronnych ujęć wody:

  1. Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r. poz. 469)
    • Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 22 października 2014 r. w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych oraz środowiskowych norm jakości dla substancji priorytetowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1482)
    • Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 listopada 2011 r. w sprawie klasyfikacji stanu ekologicznego, potencjału ekologicznego i stanu chemicznego jednolitych części wód powierzchniowych (Dz. U. z 2011r. Nr 258, poz. 1549)
    • Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 20 sierpnia 2008 r. w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych (Dz. U. Nr 162, poz. 1008)
    • Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r. w sprawie kryteriów sposobu oceny stanu wód podziemnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1800)
    • Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz. U. Nr 137, poz. 984 z późn. zm.)
    • Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 10 listopada 2005 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego, których wprowadzanie w ściekach przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego (Dz. U. Nr 233, poz. 1988 z późn. zm.)
    • Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie wzoru tablic informacyjnych o strefie ochronnej ujęcia wody (Dz. U. Nr 136, poz.1457 z późn. zm.)
    • Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać programy działań mających na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych (Dz. U. z 2003 r. Nr 4, poz. 44)
    • Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie kryteriów wyznaczania wód wrażliwych na zanieczyszczenie związkami azotu ze źródeł rolniczych (Dz. U. Nr 241, poz. 2093)
    • Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 27 listopada 2002 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać wody powierzchniowe wykorzystywane do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia (Dz. U. Nr 204, poz. 1728)
    • Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 8 kwietnia 2011 r. w sprawie prowadzenia nadzoru nad jakością wody w kąpielisku i miejscu wykorzystywanym do kąpieli (Dz. U. z 2011r. Nr 86, poz. 478)
    • Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 4 października 2002 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać wody śródlądowe będące środowiskiem życia ryb w warunkach naturalnych (Dz. U. Nr 176, poz. 1455)
  2. Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2013 r. poz. 1232 z późn. zm.)

Projekt rozporządzenia - projekt aktu prawa miejscowego

Na podstawie informacji zawartych w złożonym wniosku i materiałach do niego dołączonych opracowywany jest projekt rozporządzenia w sprawie ustanowienia strefy ochronnej ujęcia wody.
Na etapie opiniowania, uzgadniania i kontroli Dyrektor RZGW przekazuje do właściwego organu,  opracowany projekt oraz rozporządzenie wraz z uzasadnieniem, a także wniosek i dołączoną do niego dokumentację.

Opiniowanie
W szczególnych przypadkach wymagających konsultacji Dyrektor RZGW zawraca się do Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej w celu uzyskania opinii.

Uzgodnienie
Zgodnie z przepisem art. 59 ust. 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. z 2015 r. poz. 525) projekt rozporządzenia Dyrektora RZGW podlega uzgodnieniu z właściwym Wojewodą. Dyrektor RZGW nie może wydać rozporządzenia jeżeli Wojewoda nie uzgodni jego projektu.

 

 

NIECZYNNE STUDNIE oraz OGNISKA ZANIECZYSZCZENIA WODY
Na wniosek Właściciela ujęcia wody i na jego koszt, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego może, w drodze decyzji, nałożyć na właścicieli gruntów położonych na terenie ochrony pośredniej obowiązek zlikwidowania nieczynnych studni (art. 54 ust. 6 ustawy Prawo wodne).
Również na wniosek Właściciela ujęcia wody, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego może w drodze decyzji, nałożyć na właściciela gruntu położonego na terenie ochrony pośredniej obowiązek zlikwidowania, na jego koszt (właściciela gruntu), ogniska zanieczyszczenia wody (art. 54 ust. 7 ww. ustawy).


TABLICE INFORMACYJNE i OGRODZENIE TERENU OCHRONY BEZPOŚREDNIEJ
Teren ochrony bezpośredniej należy ogrodzić, a jego granice przebiegające przez wody powierzchniowe oznaczyć za pomocą rozmieszczonych w widocznych miejscach stałych znaków stojących lub pływających. Na ogrodzeniu oraz znakach należy umieścić tablice zawierające informacje o ujęciu wody i zakazie wstępu osób nieupoważnionych (art. 53 ust. 3 ustawy Prawo wodne).

Granice terenu ochrony pośredniej ujęcia wody należy oznaczyć przez umieszczenie, w punktach przecięcia się granic ze szlakami komunikacyjnymi oraz w innych charakterystycznych punktach terenu, tablic zawierających informacje o ustanowieniu strefy (art. 57 ust. 1 ww. ustawy).

Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 24 maja 2004 r. (Dz.U. Nr 136, poz. 1457 z późn. zm.) określa wzory tablic informacyjnych o strefie ochronnej ujęcia wody