Woda w przyrodzie

Podczas jej formowania, przed 5 miliardami lat, na Ziemi panowała atmosfera gazowa oraz wysokie temperatury. Z połączenia dwóch pierwiastków – wodoru i tlenu – utworzyła się para wodna.

Poszukiwania życia w kosmosie zaczynają się od pytania o obecność wody, jako elementu warunkującego życie biologiczne. Z biochemicznego punktu widzenia jest ona rozpuszczalnikiem wielu substancji, reguluje temperaturę ciała, jest niezbędnym czynnikiem wielu procesów życiowych (takich, jak trawienie, krążenie) zachodzących w organizmach żywych – tak ludzi, jak i zwierząt.

Woda pokrywa 72% powierzchni naszej planety. Większość zasobów wody zgromadzona jest w otwartych zbiornikach na powierzchni Ziemi. Wśród nich wyróżniamy oceany, morza, rzeki, jeziora i stawy.

Woda na naszej „niebieskiej” planecie znajduje się w ciągłym ruchu, nazywanym cyklem hydrologicznym. Wynika z tego, że zasoby wodne pozostają niezmienne od milionów lat. Krążąc w atmosferze, na ziemi i pod ziemią, woda napędza ten cykl bez końca.

Środowisko naturalne składa się z biocenozy [PDF 0.11 MB] (gr. bios ‘życie’), czyli organizmów żywych oraz biotopu [PDF 0.11 MB] (czynniki fizyczne, chemiczne i klimat), w którym rozwija się życie biologiczne.

Gdyby nie pojawienie się wody, nie byłoby szansy na narodzenie się życia na Ziemi – większość teorii i badań dowodzi, że pierwsze, prymitywne formy żywe na naszej planecie pojawiły się właśnie w środowisku wodnym.

Źródła
Źródło to miejsce z którego na powierzchnię samoczynnie wypływa woda podziemna. Miejsce wypływu związane jest w głównej mierze z  układem nieprzepuszczalnych warstw skalnych w powiązaniu z urzeźbieniem terenu. Napotykając warstwy nieprzepuszczalne, wody spływają po nich pod wpływem grawitacji lub ciśnienia hydrostatycznego.

W warunkach naturalnych, nie zmienionych działalnością człowieka, wody płynące charakteryzują się obecnością licznych organizmów roślinnych i zwierzęcych. Wynika to ze sprzyjających warunków, jakie woda stwarza rozwojowi tych organizmów.

Zagłębienia terenu wypełnione wodą „stojącą” nazywamy zbiornikami wodnymi. Wśród nich wyróżnić można zbiorniki naturalne oraz sztuczne (utworzone przez człowieka). Jednak zarówno jedne, jak i drugie, podlegają takim samym naturalnym procesom jak m.in. kształtowanie linii brzegowej w wyniku falowania, zarastanie roślinnością itp.

W jeziorach wyróżnia się trzy główne strefy zasiedlane przez odrębne gatunki roślin i zwierząt: strefę brzegową, otwartej toni wodnej (pelagial)[PDF 0.11 MB]  i głębinową (profundal) [PDF 0.11 MB].

Obszary podmokłe to tereny o utrzymującej się dużej wilgotności, zalewane okresowo lub stale zabagnione. Powstają one na terenach o wysokim poziomie wód gruntowych [PDF 0.11 MB] i utrudnionym odpływie wody powierzchniowej (nasyca ona warstwę przypowierzchniową powodując zabagnienie terenu).

Wody podziemne to wody przemieszczające się pod wpływem grawitacji w ośrodkach skalnych skorupy ziemskiej. Stanowią one jedynie 0,68% zasobów wodnych świata, ale jednocześnie jest to zdecydowana większość dostępnych nam wód słodkich.

Krystalicznie czyste, pełne życia oraz dające życie, pożywienie i możliwość wytchnienia …. Takie niegdyś były rzeki i jeziora. Dziś w wielu miejscach są zanieczyszczone, pozbawione roślinności i zwierząt wodnych, pozbawione życia.

O stanie ekologicznym wód świadczą między innymi ich fizyko-chemiczne wskaźniki, do których zaliczamy:

Naturalne wody powierzchniowe, nie zmienione działalnością człowieka, charakteryzują się na ogół obecnością licznych organizmów roślinnych i zwierzęcych. Wynika to ze sprzyjających warunków, jakie woda stwarza rozwojowi tych organizmów.

Przywrócenie dobrego stanu wód, zbliżonego w jak największym stopniu do naturalnego wiąże się z dążeniem do zachowania ekologicznej integralności ekosystemu wodnego, warunkującej jego prawidłowe funkcjonowanie.

W wyniku zanieczyszczeń pochodzących z działalności ludzi, pogarsza się jakość wód i środowiska wodnego. Ta niekorzystna tendencja sprawia, iż dochodzi do zamierania życia biologicznego i zachwiania równowagi w ekosystemie wodnym. Przyroda może jednak sama neutralizować część zanieczyszczeń.

Opracowanie „Woda w przyrodzie” powstało w oparciu o następujące materiały:
1.    A. Stańczykowska, „Ekologia naszych wód”, WSiP, 1997.
2.    Z. Kajak , „Hydrobiologia-limnologia” PWN, 1998.
3.    Z. W. Kundzewicz, „Gdyby mała wody miarka…” PWN, 2000.
4.    Alyn C. Duxbury, Alison B. Duxbury, Keith A. Sverdrup, „Oceany świata” PWN, 2002.
5.    J. R. Craig, D. J. Vaughan, B. J. Skinner, „Zasoby Ziemi” PWN, 2003.